مجموعة مؤلفين

305

پنج سفرنامه يا سفر به اقليم عشق ( فارسى )

بنابرگزارش مؤلف سفرنامه ، وى در قلعه اى در نزديكى روستاى سرجام مشهد سكونت داشته و در آنجا ازدواج مىكند ، اما به دليل اختلافات خانوادگى بانزديكان همسرش ، همسروى دو ماه قبل از مسافرتش توسط پدرش ، با تمامى اسباب و اثاثيه با حكم والى ايالت خراسان از او جدا شده و مورد تعقيب ماموران قرار مى گيرد . امامحمد حسين خان ، موفق به فرار مىشود و شبانه از مشهد خارج شده و اسباب سفر خود را به عتبات فراهم مىنمايد . بر اساس توصيفاتى كه نويسنده درباره احوالات شخصى اش مىكند ، وى جوانى زيبا اما بسيار متعبد به شريعت اسلام بوده است و در تيراندازى مهارت فوق العاده اى داشته ، و در طى مسافت به شكار پرندگان و حيوانات مى پرداخته است . وى همچنين در شعر و بيان الفاظ منثور ، دستى توانا داشته و در موارد بسيارى تدوين كتاب بحرالفوائد را نيز به خود نسبت مىدهد . نويسنده ، همانند برادرش ، محمد يوسف خان با بسيارى از رجال سياسى قاجار روابط نزديك و دوستانه اى داشته است ، بطوريكه در تهران از سوى صدر اعظم مظفرالدين شاه و وزير امور خارجه و همچنين سيد عبدالله بهبهانى مورد تكريم و تعظيم قرار مى گيرد . ويژگيهاى سفرنامهء خان افغان محمد حسين خان هروى مسافرت خود را به عتبات عاليات از روز نهم رمضان 1324 قمرى ، از شهر مقدس مشهد با جمعى از خويشان و دوستانش آغاز مىكند و علاوه بر مادرش و برادرش ، محمد يوسف خان رياضى و فرزندان او ، چند تن از عمو زادگان و عمه زادگانش نيز او را تا شهر تهران همراهى مى كنند . وى در روز هفتم ذى القعده ، با مادرش به همراه سه نفر ديگر ، راهى عتبات مىشوند . و در روز هفدهم ذى الحجه مصادف با شب عيد غدير به نجف اشرف مىرسد و سفرنامه خود را در روز هيجدهم ذى الحجه به صورت ناتمام ، و پس از گذشت 70 روز به پايان مىرساند و به نظر مىرسد كه بخش‌هائى از نوشته هاى آن مفقود شده و يا در نسخه موجود استنساخ نشده است . مؤلف در مسير طولانى خود از شرق به غرب ، از شهرهاى بسيار زيادى عبور مىكند و در شهر كرمانشاه در شب 25 ذى القعده سال 1324 در مجلس ختمى كه از سوى والى آن شهر براى وفات